Prędkość piły taśmowej ma bezpośredni wpływ na przebieg cięcia, trwałość uzębienia oraz jakość obrabianej powierzchni. Nie istnieje jednak jedna uniwersalna wartość odpowiednia dla każdego materiału i każdej maszyny. Inne prędkości stosuje się podczas cięcia drewna, a inne przy obróbce stali, aluminium czy innych metali.
Dobierając parametry pracy, trzeba przede wszystkim wiedzieć, co właściwie oznacza prędkość taśmy i nie mylić jej z posuwem materiału. Znaczenie mają również rodzaj piły, geometria uzębienia, przekrój obrabianego elementu, możliwości maszyny oraz warunki chłodzenia.
Prędkość piły taśmowej, nazywana również prędkością liniową taśmy, określa drogę, jaką taśma pokonuje w określonym czasie. Najczęściej podaje się ją w metrach na minutę – m/min.
Przykładowo wartość 60 m/min oznacza, że w ciągu jednej minuty przez strefę cięcia przesuwa się 60 metrów taśmy.
Nie należy utożsamiać tego parametru z szybkością przesuwania materiału w kierunku piły. Są to dwa różne parametry:
Oba parametry muszą być ze sobą odpowiednio dobrane. Sama prawidłowa prędkość taśmy nie zagwarantuje dobrego cięcia, jeżeli posuw będzie zbyt duży lub zbyt mały.
Każdy ząb piły podczas przechodzenia przez materiał wykonuje pracę skrawania. Prędkość taśmy wpływa więc między innymi na częstotliwość kontaktu zębów z materiałem, powstawanie ciepła oraz warunki tworzenia i odprowadzania wiórów.
Nieprawidłowo dobrane parametry mogą prowadzić do:
Dlatego prędkości nie powinno się zwiększać wyłącznie po to, aby skrócić czas cięcia. Wydajność zależy od całego zestawu właściwie dobranych parametrów.
Piły taśmowe do drewna pracują zazwyczaj ze znacznie większą prędkością liniową niż piły przeznaczone do cięcia metalu. W zależności od konstrukcji pilarki mogą być to wartości liczone w setkach metrów na minutę, a w niektórych maszynach około 1000 m/min lub więcej.
Nie oznacza to jednak, że dla każdego gatunku drewna należy samodzielnie ustawić konkretną wartość według prostej zasady „drewno miękkie – szybko, drewno twarde – wolno”.
W wielu pilarkach stolarskich prędkość taśmy jest stała lub można wybierać jedynie pomiędzy kilkoma ustawieniami przewidzianymi przez producenta maszyny. W takim przypadku bardzo duże znaczenie ma właściwy dobór:
Przy grubym, twardym lub trudnym do cięcia materiale często konieczne jest przede wszystkim zmniejszenie posuwu, tak aby zęby mogły prawidłowo skrawać i odprowadzać wióry.
Nie należy przyjmować zasady, że szersza piła powinna automatycznie pracować z większą prędkością.
Szerokość taśmy wpływa przede wszystkim na jej stabilność podczas cięcia oraz minimalny promień łuku, jaki można wykonać. Węższe piły umożliwiają wykonywanie ciaśniejszych łuków, natomiast szersze są stabilniejsze przy cięciach prostych.
Prędkość roboczą należy natomiast dobierać przede wszystkim zgodnie z możliwościami maszyny, rodzajem obrabianego materiału i konstrukcją zastosowanej piły.
Przy cięciu metalu prędkość taśmy jest znacznie niższa niż podczas obróbki drewna. Dla wielu zastosowań wykorzystujących piły bimetalowe spotykane są wartości od kilkudziesięciu do około 100 m/min, ale nie jest to uniwersalny zakres dla każdego materiału.
Prędkość należy dobrać do konkretnego przypadku. Znaczenie mają między innymi:
Stale konstrukcyjne dobrze poddające się obróbce mogą być cięte z większą prędkością niż trudno skrawalne stale nierdzewne, stale narzędziowe czy niektóre stopy wysokowytrzymałe.
Dlatego w przypadku metalu najlepiej korzystać z tabel parametrów przygotowanych dla konkretnego rodzaju piły i materiału.
To jedna z najważniejszych zależności podczas ustawiania przecinarki.
Prędkość taśmy mówi, jak szybko piła przesuwa się przez materiał.
Posuw określa natomiast, jak intensywnie materiał jest podawany na uzębienie lub jak szybko rama przecinarki zagłębia piłę w materiał.
Można więc ustawić właściwą prędkość taśmy, a jednocześnie zastosować zbyt duży posuw. Wtedy zęby będą zmuszone usuwać zbyt dużą ilość materiału, co może doprowadzić do przeciążenia uzębienia i pogorszenia jakości cięcia.
Z kolei zbyt mały posuw może powodować, że ząb zamiast skutecznie skrawać zacznie ślizgać się po powierzchni materiału. W przypadku metalu może to sprzyjać powstawaniu ciepła i przedwczesnemu zużyciu krawędzi tnącej.
Dlatego prędkość taśmy i posuw zawsze należy rozpatrywać razem.
Poniższe wartości mają charakter orientacyjny. Nie zastępują danych producenta maszyny ani tabel parametrów przygotowanych dla konkretnej piły i obrabianego materiału.
| Materiał | Typowa charakterystyka prędkości | Co ma największe znaczenie? |
|---|---|---|
| Drewno | Wysoka – zwykle setki m/min | Parametry pilarki, rodzaj taśmy, uzębienie, grubość materiału i posuw |
| Stale konstrukcyjne | Znacznie niższa niż dla drewna – najczęściej dziesiątki m/min | Gatunek stali, przekrój, rodzaj piły, podziałka i chłodzenie |
| Stale nierdzewne i trudno skrawalne | Zwykle niższa niż dla łatwo skrawalnych stali konstrukcyjnych | Skrawalność materiału, piła, posuw, chłodzenie i przekrój |
| Aluminium i metale nieżelazne | Możliwe są większe prędkości niż dla wielu gatunków stali | Rodzaj stopu, geometria uzębienia, przekrój i odprowadzanie wiórów |
Punktem wyjścia powinny być zawsze parametry przewidziane przez producenta maszyny oraz zalecenia dla zastosowanej piły.
W przypadku przecinarek do metalu warto następnie określić dokładny gatunek materiału i jego przekrój. Dopiero na tej podstawie można dobrać prędkość taśmy, podziałkę uzębienia oraz posuw.
Przy pilarkach do drewna możliwości regulacji prędkości bywają znacznie bardziej ograniczone. Dlatego szczególnie ważne stają się prawidłowy dobór taśmy i uzębienia oraz dostosowanie tempa podawania materiału do warunków cięcia.
Nie należy również próbować rozwiązywać każdego problemu poprzez zmianę prędkości. Krzywe cięcie może wynikać na przykład z niewłaściwego naciągu, zużytej piły, problemów z prowadnicami lub zbyt dużego posuwu.
Do objawów, które powinny skłonić operatora do sprawdzenia ustawień maszyny, należą między innymi:
Nie każdy z tych objawów oznacza jednak niewłaściwą prędkość taśmy. Należy sprawdzić cały układ: prędkość, posuw, naciąg, prowadzenie, stan uzębienia, dobór podziałki oraz – w przypadku metalu – warunki chłodzenia.
Nie ma jednej prawidłowej wartości dla wszystkich zastosowań. Piły do drewna pracują zazwyczaj z dużo większą prędkością liniową niż piły do metalu, ale dokładne ustawienie zależy od konstrukcji maszyny, zastosowanej taśmy i obrabianego materiału.
Najważniejsza zasada brzmi: prędkość taśmy należy dobierać razem z posuwem i pozostałymi parametrami cięcia. Zwiększenie prędkości nie zawsze oznacza większą wydajność, podobnie jak jej zmniejszenie nie rozwiąże każdego problemu z jakością cięcia.
Prawidłowo dobrane parametry pozwalają uzyskać stabilne cięcie, właściwe warunki pracy uzębienia i możliwie długą żywotność piły taśmowej.
Nie. Prędkość taśmy określa szybkość przemieszczania się piły taśmowej i najczęściej podawana jest w metrach na minutę. Posuw określa natomiast szybkość lub intensywność przemieszczania materiału względem uzębienia. Oba parametry powinny być dobierane razem, ponieważ nawet prawidłowa prędkość taśmy nie zapewni dobrego cięcia przy niewłaściwym posuwie.
Nie zawsze. W wielu pilarkach do drewna prędkość taśmy jest stała albo możliwy jest wybór tylko kilku ustawień przewidzianych przez producenta maszyny. Przy twardym lub grubym drewnie często większe znaczenie ma odpowiednie zmniejszenie posuwu, dobór uzębienia oraz prawidłowy naciąg i prowadzenie taśmy.
Nie ma jednej uniwersalnej wartości. Prędkość taśmy do metalu dobiera się do gatunku i skrawalności materiału, jego przekroju, rodzaju piły, podziałki uzębienia oraz warunków chłodzenia. Dla wielu zastosowań są to wartości liczone w dziesiątkach metrów na minutę, ale dokładne ustawienie powinno wynikać z tabel parametrów dla konkretnego materiału i piły.
Sygnałem mogą być między innymi nadmierne nagrzewanie taśmy lub materiału, szybkie zużywanie zębów, pogorszenie jakości powierzchni, nieprawidłowe wióry, wzrost hałasu i drgań albo spadek wydajności. Podobne objawy mogą jednak wynikać również z niewłaściwego posuwu, naciągu, prowadzenia taśmy lub źle dobranej podziałki uzębienia.
Wyłączny dystrybutor na rynek polski
