Wiertło stopniowe to narzędzie przeznaczone do wykonywania otworów o różnych średnicach, przede wszystkim w cienkich materiałach. Charakteryzuje się stożkowym kształtem podzielonym na kolejne stopnie, z których każdy odpowiada określonej średnicy otworu.
Dzięki takiej konstrukcji jednym narzędziem można wykonać kilka lub kilkanaście różnych średnic bez konieczności każdorazowej zmiany wiertła. Wiertła stopniowe są szczególnie przydatne podczas obróbki cienkich blach, metali nieżelaznych oraz tworzyw sztucznych.
Wiertło stopniowe jest narzędziem wielofunkcyjnym. Można je wykorzystać nie tylko do wykonywania nowych otworów, ale również do innych operacji związanych z ich obróbką.
Najczęściej stosuje się je do:
Dzięki temu jedno wiertło stopniowe może zastąpić kilka klasycznych wierteł o różnych średnicach.
Wiertła stopniowe najczęściej wykonuje się ze stali szybkotnącej HSS (High Speed Steel). Materiał ten charakteryzuje się odpowiednią twardością oraz odpornością na temperaturę powstającą podczas skrawania, dlatego dobrze sprawdza się przy obróbce metalu.
W celu zwiększenia trwałości narzędzia oraz ograniczenia jego zużycia stosuje się również różnego rodzaju powłoki ochronne.
Powłoka TiN, czyli azotek tytanu, stosowana jest w celu zwiększenia odporności powierzchni narzędzia na zużycie.
Do jej głównych zalet należą:
Powłoka TiN nadaje wiertłom charakterystyczny złoty kolor.
Tak. Jest to jedna z podstawowych zalet tego typu narzędzia.
Każdy stopień odpowiada określonej średnicy, dlatego jednym wiertłem można wykonywać otwory o różnych wymiarach. Przykładowo wiertło o zakresie 4–32 mm pozwala uzyskać wiele średnic bez konieczności zmiany narzędzia.
Podczas wiercenia należy kontrolować głębokość wejścia wiertła w materiał, ponieważ przejście na kolejny stopień powoduje zwiększenie średnicy otworu.
Prawidłowe używanie wiertła stopniowego ułatwia uzyskanie równych otworów i ogranicza ryzyko przedwczesnego zużycia narzędzia.
Obrabiany element należy stabilnie zamocować w imadle, uchwycie lub za pomocą odpowiednich ścisków.
Nie należy trzymać cienkiej blachy w dłoni podczas wiercenia. W przypadku zakleszczenia wiertła materiał może zostać gwałtownie obrócony, co stwarza ryzyko urazu.
Stabilne zamocowanie elementu zwiększa zarówno bezpieczeństwo pracy, jak i precyzję wykonywanego otworu.
Miejsce wykonania otworu można zaznaczyć punktakiem. Ułatwia to rozpoczęcie wiercenia i ogranicza ślizganie się narzędzia po powierzchni.
Niektóre wiertła stopniowe posiadają odpowiednio ukształtowany lub szlifowany wierzchołek centrujący, który pomaga stabilnie rozpocząć wiercenie i może ograniczyć konieczność wcześniejszego punktowania.
Tak, wiele wierteł stopniowych można stosować w wiertarko-wkrętarkach, jednak należy zwrócić uwagę na rodzaj chwytu narzędzia oraz zalecenia jego producenta.
Najczęściej spotykane są dwa typy chwytów.
Jest to klasyczny chwyt stosowany w wielu rodzajach wierteł. Narzędzie mocuje się w standardowym uchwycie wiertarskim.
Wiertła stopniowe z chwytem walcowym mogą być stosowane między innymi w:
Chwyt sześciokątny 1/4″ umożliwia mocowanie narzędzia w uchwytach przystosowanych do końcówek typu HEX.
Rozwiązanie to jest często spotykane w wiertarko-wkrętarkach oraz urządzeniach wyposażonych w szybkomocujące uchwyty na bity.
Należy jednak pamiętać, że sam chwyt HEX 1/4″ nie oznacza automatycznie, że wiertło jest przeznaczone do pracy udarowej. Przed zastosowaniem w zakrętarce udarowej należy sprawdzić, czy producent konkretnego wiertła dopuszcza taki sposób pracy.
Przed zakupem warto więc sprawdzić:
Pozwala to uniknąć problemów z mocowaniem oraz niewłaściwego użytkowania wiertła.
Wiertło stopniowe najlepiej sprawdza się przy obróbce blach i innych materiałów o stosunkowo niewielkiej grubości.
Nie jest natomiast przeznaczone do wykonywania głębokich otworów w grubych elementach. Wynika to z jego konstrukcji – każda średnica znajduje się na osobnym stopniu, którego długość robocza jest ograniczona.
Przy wierceniu w grubszym materiale lepszym rozwiązaniem może być klasyczne wiertło kręte, wiertło trepanacyjne albo inne narzędzie dobrane do rodzaju materiału i wymaganej średnicy otworu.
Wiertła stopniowe stosowane są między innymi w:
Są szczególnie przydatne podczas wykonywania otworów w szafach elektrycznych, obudowach metalowych, panelach oraz innych cienkościennych elementach.
| Cecha | Wiertło stopniowe |
|---|---|
| Główne zastosowanie | Wiercenie otworów o różnych średnicach, szczególnie w cienkich materiałach |
| Dodatkowe zastosowania | Powiększanie istniejących otworów, fazowanie krawędzi i usuwanie zadziorów |
| Najlepiej sprawdza się w | Cienkich blachach, metalach nieżelaznych i tworzywach sztucznych |
| Liczba średnic | Jedno wiertło umożliwia wykonanie kilku lub kilkunastu średnic – zależnie od liczby stopni |
| Materiał narzędzia | Najczęściej stal szybkotnąca HSS |
| Powłoka TiN | Ogranicza tarcie i zwiększa odporność powierzchni narzędzia na zużycie |
| Typowe chwyty | Walcowy lub sześciokątny 1/4″ HEX – zależnie od modelu |
| Najważniejsze ograniczenie | Nie jest przeznaczone do wykonywania głębokich otworów w grubych elementach |
Opracowanie merytoryczne: zespół Koronet Sp. z o.o.
Ostatnia aktualizacja: 21 września 2026 r.
Wyłączny dystrybutor na rynek polski
