Piły bimetalowe należą do najczęściej stosowanych pił taśmowych do cięcia metalu. Wynika to przede wszystkim z ich konstrukcji, która łączy elastyczny korpus taśmy z twardą i odporną na zużycie krawędzią zębów wykonaną ze stali szybkotnącej.
Takie połączenie pozwala uzyskać piłę, która dobrze znosi wielokrotne zginanie na kołach przecinarki, a jednocześnie zachowuje trwałość podczas cięcia stali konstrukcyjnych, stali nierdzewnych, metali nieżelaznych oraz wielu innych materiałów spotykanych w warsztatach i zakładach produkcyjnych.
Nie oznacza to jednak, że każda piła bimetalowa sprawdzi się w każdych warunkach. Na trwałość narzędzia i jakość cięcia wpływają również właściwy dobór uzębienia, prędkości taśmy, posuwu, chłodzenia oraz wymiarów piły.
Nazwa „bimetalowa” odnosi się do konstrukcji piły wykonanej z dwóch materiałów o różnych właściwościach.
Korpus piły stanowi elastyczna stal stopowa przystosowana do wielokrotnego zginania podczas pracy na kołach przecinarki. Do jej krawędzi łączony jest pas ze stali szybkotnącej HSS, z którego po wykonaniu uzębienia powstają krawędzie tnące.
W popularnych przemysłowych piłach taśmowych często stosowana jest stal szybkotnąca M42 zawierająca m.in. kobalt i molibden. Zapewnia ona wysoką twardość zębów oraz dobrą odporność na ścieranie i temperaturę powstającą podczas skrawania.
Dzięki temu poszczególne części piły mogą wykonywać różne zadania:
Największą zaletą pił bimetalowych jest ich uniwersalność.
Jedna grupa pił może być stosowana do cięcia wielu typowych materiałów spotykanych w produkcji i warsztacie, takich jak:
Dla użytkownika oznacza to możliwość obsługi szerokiego zakresu zleceń bez konieczności stosowania wyspecjalizowanej piły do każdego materiału.
Piła bimetalowa nie zawsze będzie narzędziem o największej możliwej wydajności. Przy materiałach bardzo trudnoskrawalnych lub produkcji wymagającej szczególnie wysokiej wydajności korzystniejsze mogą być piły z węglikiem spiekanym. W codziennej pracy bimetal stanowi jednak bardzo dobry kompromis pomiędzy trwałością, elastycznością, ceną i zakresem zastosowań.
W piłach bimetalowych M42 zęby wykonywane są ze stali szybkotnącej o wysokiej odporności na zużycie.
Ma to znaczenie szczególnie podczas cięcia materiałów, które powodują duże obciążenia cieplne i mechaniczne krawędzi tnącej.
Twardszy ząb wolniej się ściera, dzięki czemu piła może dłużej zachowywać zdolność skrawania. Nie oznacza to jednak, że materiał M42 chroni piłę przed skutkami nieprawidłowych parametrów.
Zbyt duży posuw może prowadzić do przeciążenia i wykruszania zębów, natomiast niewłaściwa prędkość taśmy może powodować przyspieszone zużycie krawędzi tnącej.
Dlatego sama jakość materiału piły nie zastępuje prawidłowego ustawienia przecinarki.
Piła taśmowa podczas pracy nieustannie wygina się na kołach przecinarki, a następnie prostuje w strefie cięcia.
Proces ten powtarza się tysiące razy.
Gdyby cała taśma wykonana była z bardzo twardego materiału podobnego do tego, z którego powstają zęby, byłaby znacznie bardziej podatna na zmęczenie i pękanie.
Dlatego korpus piły musi pozostać elastyczny.
Właśnie tutaj konstrukcja bimetalowa pokazuje swoją największą zaletę: zęby mogą być twarde i odporne na zużycie, natomiast grzbiet taśmy zachowuje zdolność do wielokrotnego zginania.
Jednym z częstszych błędów jest dobieranie piły wyłącznie do gatunku przecinanego materiału.
Równie ważny jest jego przekrój.
Przykładowo profil stalowy 100×100×4 mm i pełny wałek o średnicy 100 mm mogą być wykonane z tego samego gatunku stali, ale podczas cięcia zachowują się zupełnie inaczej.
W profilu piła przecina przede wszystkim stosunkowo cienkie ścianki. W danym momencie w materiale znajduje się więc niewiele zębów. Z tego powodu zwykle stosuje się drobniejsze uzębienie, aby w strefie cięcia pracowała odpowiednia liczba zębów.
W pełnym wałku długość kontaktu piły z materiałem jest znacznie większa. Zbyt drobne uzębienie spowodowałoby jednoczesną pracę bardzo dużej liczby zębów oraz ograniczyłoby przestrzeń potrzebną na gromadzenie i usuwanie wiórów.
Dlatego do dużych przekrojów pełnych stosuje się zazwyczaj uzębienie grubsze.
Dobór TPI powinien więc uwzględniać nie tylko gatunek materiału, ale również jego kształt i rzeczywistą długość kontaktu piły z przecinanym elementem.
Piły bimetalowe do metalu mogą występować zarówno ze stałą, jak i zmienną podziałką uzębienia.
W oznaczeniu stałym, np. 6 TPI, odległość pomiędzy kolejnymi zębami pozostaje taka sama.
W uzębieniu zmiennym, np. 6/10 TPI, wielkość zębów i ich rozstaw zmieniają się w określonej sekwencji.
Zmienna podziałka jest bardzo często stosowana w piłach bimetalowych przeznaczonych do uniwersalnego cięcia profili, rur i innych elementów przemysłowych. Zróżnicowanie podziałki pomaga ograniczać regularne drgania oraz umożliwia pracę przy przekrojach, których grubość zmienia się podczas jednego cięcia.
Nie oznacza to jednak, że uzębienie zmienne zawsze jest lepsze. Dobór powinien wynikać przede wszystkim z rodzaju i przekroju materiału.
Nawet wysokiej jakości piła M42 może ulec szybkiemu zużyciu, jeżeli zostanie zastosowana w niewłaściwych warunkach.
Najważniejsze znaczenie mają:
Dobór uzębienia
Zbyt drobna podziałka może prowadzić do przepełnienia przestrzeni międzyzębnych wiórami. Zbyt grube uzębienie podczas cięcia cienkich ścianek powoduje z kolei sytuację, w której jednocześnie pracuje zbyt mało zębów.
Prędkość taśmy
Powinna być dopasowana przede wszystkim do gatunku przecinanego materiału. Materiały trudnoobrabialne zazwyczaj wymagają mniejszych prędkości niż typowe stale konstrukcyjne.
Posuw
Zbyt duży powoduje przeciążenie zębów. Zbyt mały może natomiast prowadzić do tarcia zamiast efektywnego skrawania.
Chłodzenie i smarowanie
Odpowiednio dobrane chłodziwo pomaga ograniczać temperaturę w strefie cięcia, ułatwia odprowadzanie wiórów i zmniejsza tarcie.
Napięcie taśmy
Zbyt mały naciąg może powodować uciekanie piły i falowanie cięcia. Nadmierny zwiększa obciążenie korpusu, kół oraz elementów prowadzących.
Stan prowadnic
Zużyte lub źle ustawione prowadnice mogą powodować skręcanie taśmy i utratę prostoliniowości cięcia.
Nowa piła taśmowa posiada bardzo ostre krawędzie zębów, które na początku pracy są szczególnie podatne na mikrowykruszenia.
Dlatego zaleca się przeprowadzenie procesu docierania.
Polega on na rozpoczęciu pracy przy ograniczonym posuwie i stopniowym zwiększaniu obciążenia. Pozwala to łagodnie przygotować krawędzie tnące do normalnej eksploatacji.
Pominięcie docierania może spowodować uszkodzenie części zębów już na początku użytkowania piły, a w konsekwencji znacząco skrócić jej żywotność.
Piły bimetalowe nie są jedynym rozwiązaniem stosowanym w przemysłowym cięciu metalu.
Przy materiałach szczególnie trudnych do obróbki oraz tam, gdzie najważniejsza jest bardzo wysoka wydajność, stosuje się również piły wyposażone w zęby z węglika spiekanego.
Nie oznacza to jednak, że piła węglikowa automatycznie jest lepszym wyborem do każdego zadania.
| Cecha | Piła bimetalowa M42 | Piła z węglikiem spiekanym |
|---|---|---|
| Zakres zastosowań | Szeroki – typowe stale, profile, rury i materiały pełne | Głównie wymagające zastosowania przemysłowe i materiały trudnoskrawalne |
| Elastyczność taśmy | Wysoka | Zależna od konstrukcji piły |
| Odporność zębów na zużycie | Wysoka | Bardzo wysoka |
| Wymagania wobec przecinarki | Umiarkowane | Zazwyczaj większe |
| Koszt zakupu | Niższy | Wyższy |
| Typowe zastosowanie | Warsztaty i produkcja ogólna | Produkcja wymagająca wysokiej wydajności lub cięcie trudnych materiałów |
Dlatego w wielu warsztatach i zakładach produkcyjnych piły bimetalowe pozostają podstawowym narzędziem, natomiast piły z węglikiem spiekanym stosuje się tam, gdzie charakter materiału lub procesu uzasadnia ich użycie.
Piła bimetalowa będzie dobrym rozwiązaniem przede wszystkim wtedy, gdy jeden warsztat lub zakład przecina wiele różnych gatunków i przekrojów materiału.
Sprawdza się zarówno przy produkcji seryjnej, jak i przy zmiennych zleceniach warsztatowych, pod warunkiem prawidłowego dobrania parametrów pracy.
Jej popularność nie wynika więc z jednej cechy.
To efekt połączenia kilku właściwości: elastycznego korpusu, trwałych zębów HSS, szerokiego zakresu dostępnych uzębień oraz możliwości stosowania do wielu materiałów i przekrojów.
Właśnie dlatego piły bimetalowe, w szczególności konstrukcje M42, stały się jednym z podstawowych narzędzi stosowanych w przecinarkach taśmowych do metalu.
Najlepsze rezultaty uzyskuje się jednak dopiero wtedy, gdy odpowiednia piła zostanie połączona z właściwym TPI, prędkością taśmy, posuwem, chłodzeniem i prawidłowym ustawieniem maszyny.
Opracowanie merytoryczne: zespół Koronet Sp. z o.o.
Ostatnia aktualizacja: 16 września 2026 r.
Wyłączny dystrybutor na rynek polski
