Wilgotność materiału to jeden z czynników, które zmieniają przebieg skrawania drewna. Wpływa na jego właściwości mechaniczne, zachowanie włókien, powstawanie wiórów oraz opór stawiany zębom. Duży wpływ na jakość cięcia piłą taśmową ma wilgotność drewna. Co warto wiedzieć o tej zależności?
Wilgotność drewna określa ilość zawartej w nim wody w stosunku do masy całkowicie suchego materiału. Wartość można kontrolować za pomocą wilgotnościomierza, szczególnie po zmianie rodzaju obrabianego surowca.
Wraz z wysychaniem zmieniają się właściwości mechaniczne drewna. Gdy wilgotność spada poniżej punktu nasycenia włókien, wynoszącego dla wielu gatunków orientacyjnie około 30%, drewno na ogół staje się sztywniejsze i bardziej wytrzymałe. Trzeba jednak pamiętać, że wilgotność na poziomie 25–30% nadal nie oznacza drewna suchego.
Badania piłowania taśmowego dębu i buku wskazują, że materiał o wilgotności około 12% wymagał większej głównej siły skrawania niż drewno o wilgotności zbliżonej do 30%. W badanych warunkach drewno o niższej wilgotności stawiało więc zębom większy opór.
Pod względem samej siły skrawania drewno o wyższej wilgotności może stawiać mniejszy opór, ale nie oznacza to, że w każdych warunkach jest łatwiejsze w obróbce. Nie jest to jednak równoznaczne z uzyskaniem gładszej powierzchni. Przy większej wilgotności włókna są bardziej podatne na odkształcenia, natomiast w suchym drewnie stają się sztywniejsze i bardziej kruche.
Wilgotność może zmieniać między innymi:
Dlatego jakość cięcia piłą taśmową do drewna trzeba oceniać z uwzględnieniem stanu materiału, a nie wyłącznie rodzaju zastosowanej taśmy.
Stan drewna wpływa również na sposób powstawania wiórów. W suchym materiale mogą one łatwiej ulegać rozdrobnieniu, natomiast świeże, bardziej elastyczne włókna zachowują się inaczej podczas oddzielania. Ząb musi przy tym pomieścić powstający wiór w przestrzeni międzyzębnej i wynieść go poza rzaz.
Nie należy sprowadzać tego zjawiska do stwierdzenia, że mokre drewno zawsze zapycha piły taśmowe do drewna. Na odprowadzanie wiórów wpływają również podziałka uzębienia, kształt wrębu, posuw, gatunek, zawartość żywicy oraz wysokość cięcia.
Nie istnieje uniwersalna zasada nakazująca np. zmniejszenie posuwu o określony procent podczas przecierania mokrego materiału. Parametry cięcia drewna zależą jednocześnie od wilgotności, gatunku, wymiarów elementu, uzębienia i zastosowanej maszyny.
Po przejściu z drewna suchego na mokre lub odwrotnie warto kontrolować obciążenie silnika, równomierność posuwu, wygląd rzazu, ilość i kształt wiórów, stabilność prowadzenia oraz temperaturę taśmy. Gdy rezultat się pogarsza, w pierwszej kolejności trzeba sprawdzić ostrość, naciąg i dobór piły do wysokości cięcia, a dopiero później korygować ustawienia maszyny.
Najważniejsza zasada brzmi: wilgotności nie należy rozpatrywać w oderwaniu od pozostałych warunków skrawania. Ten sam poziom może inaczej wpływać na dąb, buk czy inne gatunki ze względu na różnice w gęstości, twardości, strukturze włókien, sprężystości i zawartości żywicy.
W praktyce poradnik dotyczący prawidłowego cięcia powinien więc zaczynać się od oceny materiału, stanu uzębienia i wysokości rzazu. Dopiero na tej podstawie można odpowiednio dobrać posuw oraz pozostałe ustawienia. Dobrze dopasowana piła taśmowa pracuje w konkretnych warunkach – wilgotność stanowi jeden z istotnych elementów całego procesu.
Często wymaga mniejszej siły skrawania niż suche drewno tego samego gatunku. Nie oznacza to jednak automatycznie lepszej jakości powierzchni.
Nie, optymalny poziom zależy od zastosowania materiału, jego gatunku oraz warunków obróbki. W tartaku powszechnie przeciera się świeże kłody, a w stolarni zazwyczaj obrabia materiał wysuszony.
Może zmieniać warunki pracy taśmy, lecz nie powinna być pierwszą przyczyną braną pod uwagę. Warto sprawdzić uzębienie, naciąg, prowadnice, posuw i stan układu tnącego.
Wyłączny dystrybutor na rynek polski
