Wiertło stopniowe to specjalistyczne narzędzie do wykonywania otworów o różnych średnicach w cienkich materiałach. Charakteryzuje się stożkowym kształtem podzielonym na kolejne stopnie, z których każdy odpowiada określonej średnicy otworu.
Dzięki takiej konstrukcji jednym narzędziem można wykonać wiele różnych średnic, bez konieczności zmiany wiertła. Wiertła stopniowe są szczególnie popularne podczas obróbki cienkich blach, metali nieżelaznych oraz tworzyw sztucznych.
Wiertło stopniowe jest narzędziem wielofunkcyjnym. Można go używać nie tylko do wykonywania nowych otworów, ale również do kilku innych operacji obróbczych.
Najczęściej wykorzystuje się je do:
Dzięki temu jedno narzędzie może zastąpić kilka różnych wierteł o innych średnicach.
Najczęściej wiertła stopniowe produkowane są ze stali szybkotnącej HSS (High Speed Steel). Materiał ten charakteryzuje się dobrą odpornością na wysoką temperaturę oraz odpowiednią twardością, dzięki czemu nadaje się do obróbki metalu.
W celu zwiększenia trwałości narzędzia stosuje się również różne powłoki ochronne.
Powłoka TiN, czyli azotek tytanu, zwiększa trwałość i odporność narzędzia na zużycie.
Do głównych zalet tej powłoki należą:
Powłoka TiN nadaje wiertłom charakterystyczny złoty kolor.
Tak. To jedna z największych zalet tego narzędzia.
Każdy stopień wiertła odpowiada określonej średnicy, dlatego jednym narzędziem można wykonać wiele różnych otworów. Na przykład wiertło o zakresie 4–32 mm pozwala na wykonanie kilkunastu średnic bez konieczności zmiany narzędzia.
Prawidłowe używanie wiertła stopniowego pozwala uzyskać czyste, równe otwory oraz znacząco wydłuża żywotność narzędzia. Podczas pracy warto przestrzegać kilku podstawowych zasad.
Zawsze stabilnie zamocuj obrabiany element w imadle, uchwycie lub za pomocą ścisków.
Nie należy trzymać cienkich blach w dłoni, ponieważ wiertło stopniowe generuje duży moment obrotowy i w przypadku zablokowania może gwałtownie obrócić materiał.
Stabilne zamocowanie elementu zwiększa bezpieczeństwo pracy oraz poprawia precyzję wiercenia.
Miejsce wykonania otworu warto zaznaczyć punktakiem. Dzięki temu wiertło nie będzie ślizgało się po powierzchni materiału w początkowej fazie wiercenia.
Wysokiej jakości wiertła stopniowe często posiadają również precyzyjnie szlifowany wierzchołek centrujący, który ułatwia rozpoczęcie wiercenia bez wcześniejszego punktowania.
Tak, wiertło stopniowe można stosować w większości wkrętarek, jednak kluczowe znaczenie ma rodzaj chwytu narzędzia.
Najczęściej spotykane są dwa typy chwytów:
Chwyt walcowy (okrągły)
To klasyczne rozwiązanie stosowane w wiertłach. Takie narzędzia montuje się w standardowym uchwycie wiertarskim, który zaciska się na średnicy chwytu. Wiertła z chwytem walcowym można stosować w:
Chwyt sześciokątny 1/4″ (HEX)
Ten typ chwytu stosowany jest głównie w końcówkach do wkrętarek oraz w niektórych nowoczesnych wiertłach. Pasuje on do uchwytów szybkomocujących przeznaczonych do bitów.
Warto zwrócić uwagę, że część wkrętarek – szczególnie tzw. impact driverów – obsługuje wyłącznie końcówki z chwytem sześciokątnym 1/4″. W takim przypadku wiertło z klasycznym chwytem walcowym nie będzie mogło zostać zamocowane bez zastosowania dodatkowego adaptera.
Dlatego przed zakupem warto sprawdzić:
Pozwala to uniknąć sytuacji, w której narzędzie nie będzie kompatybilne z posiadaną wkrętarką.
Wiertła stopniowe są powszechnie używane w wielu branżach, między innymi w:
Są szczególnie przydatne przy wykonywaniu otworów w szafach elektrycznych, obudowach metalowych oraz cienkich elementach konstrukcyjnych.