TCT to skrót stosowany w narzędziach skrawających, odnoszący się do materiału, z którego wykonane są elementy robocze narzędzia. Określenie to pochodzi od angielskiego zwrotu Tungsten Carbide Tipped, oznaczającego narzędzia wyposażone w końcówki lub ostrza wykonane z węglika spiekanego.
W praktyce oznaczenie TCT informuje użytkownika, że narzędzie zostało zaprojektowane do pracy w bardziej wymagających warunkach, gdzie istotna jest wysoka odporność na zużycie, stabilność procesu oraz możliwość obróbki twardszych materiałów.
W praktyce warsztatowej oraz w języku potocznym określenie TCT bywa często zastępowane nazwą „widia”. Termin ten ma charakter historyczny i wywodzi się z niemieckiego określenia „wie Diamant” czyli „jak diament”, oznaczającego materiał o bardzo wysokiej twardości.
Widia jest potoczną nazwą węglika spiekanego i odnosi się do tego samego materiału, z którego wykonane są ostrza narzędzi oznaczanych jako TCT. W związku z tym w praktyce można spotkać się z określeniami takimi jak otwornica widiowa, wiertło widiowe czy ostrza widiowe, które technicznie odpowiadają narzędziom z elementami skrawającymi wykonanymi z węglika spiekanego.
W dokumentacji technicznej oraz w oznaczeniach producentów stosuje się jednak określenie TCT, ponieważ precyzyjnie opisuje ono konstrukcję narzędzia i rodzaj zastosowanego materiału. Określenie „widia” pozostaje natomiast nazwą zwyczajową, powszechnie rozumianą w środowisku warsztatowym.
Węglik spiekany to materiał narzędziowy powstający w procesie spiekania drobnych cząstek węglika wolframu z dodatkiem spoiwa metalicznego, najczęściej kobaltu. Efektem tego procesu jest materiał o bardzo wysokiej twardości oraz odporności na ścieranie.
W porównaniu do klasycznych stali narzędziowych, węglik spiekany charakteryzuje się:
znacznie większą twardością,
wysoką odpornością na zużycie ścierne,
zdolnością do pracy w podwyższonych temperaturach,
dłuższą żywotnością krawędzi skrawających.
Oznaczenie TCT pełni funkcję informacyjną i techniczną. Użytkownik, widząc to oznaczenie, wie, że:
elementy skrawające wykonane są z węglika spiekanego,
narzędzie przeznaczone jest do bardziej wymagających zastosowań,
trwałość ostrzy będzie wyższa niż w przypadku narzędzi stalowych.
TCT nie określa całego narzędzia jako wykonanego z węglika spiekanego, lecz informuje, że węglik spiekany zastosowano w strefie roboczej, czyli tam, gdzie zachodzi skrawanie.
W narzędziach skrawających najczęściej spotyka się dwa rozwiązania materiałowe: stal szybkotnącą (HSS) oraz węglik spiekany (TCT).
Różnice pomiędzy nimi dotyczą przede wszystkim:
odporności na zużycie,
zachowania ostrości krawędzi,
dopuszczalnych parametrów pracy,
trwałości narzędzia.
Narzędzia TCT lepiej znoszą długotrwałą pracę oraz obróbkę twardszych materiałów, natomiast narzędzia HSS są bardziej tolerancyjne na błędy w parametrach pracy i udary mechaniczne.
Oznaczenie TCT stosowane jest w wielu grupach narzędzi skrawających, w których kluczowa jest trwałość i odporność ostrzy. Najczęściej spotyka się je w:
frezach,
piłach tarczowych,
wiertłach specjalistycznych,
narzędziach do obróbki materiałów twardszych.
We wszystkich tych przypadkach węglik spiekany odpowiada za część roboczą narzędzia.
TCT nie oznacza automatycznie, że narzędzie jest „lepsze” w każdej sytuacji. Oznacza natomiast, że narzędzie zostało zaprojektowane do określonych warunków pracy.
W praktyce:
TCT sprawdza się przy twardszych materiałach i pracy ciągłej,
narzędzia stalowe lub bimetalowe mogą być lepszym wyborem przy lżejszych pracach lub zmiennych warunkach.
Dobór narzędzia powinien zawsze uwzględniać materiał, parametry pracy oraz doświadczenie operatora.
Ze względu na wysoką twardość, węglik spiekany jest materiałem mniej odpornym na udary niż stal. Dlatego narzędzia TCT wymagają:
stabilnego prowadzenia,
właściwych prędkości obrotowych,
kontroli temperatury pracy,
unikania gwałtownych zmian obciążenia.
Prawidłowa eksploatacja ma kluczowe znaczenie dla zachowania trwałości ostrzy TCT.
Dla użytkownika oznaczenie TCT jest informacją, że narzędzie:
zostało zaprojektowane do bardziej wymagających zadań,
oferuje wyższą trwałość przy odpowiednich parametrach pracy,
pozwala na stabilną i powtarzalną obróbkę metalu.
Nie jest to jednak zamiennik wiedzy technologicznej – TCT wymaga świadomego doboru warunków pracy.
Wyłączny dystrybutor na rynek polski
