Piły taśmowe z uzębieniem ze stali szybkotnącej HSS należą do najczęściej stosowanych narzędzi do cięcia metalu. W praktyce przemysłowej jednym z najpopularniejszych rozwiązań są bimetalowe piły taśmowe M42, przeznaczone do obróbki szerokiej grupy stali, metali nieżelaznych, profili, rur i materiałów pełnych.
Określenie „piła HSS” wymaga jednak doprecyzowania. W przypadku piły bimetalowej M42 cała taśma nie jest wykonana ze stali szybkotnącej. Jej korpus powstaje z elastycznej stali nośnej, natomiast część tnąca zębów wykonywana jest ze stopowej stali szybkotnącej HSS M42. Takie połączenie zapewnia zębom odporność na zużycie, a taśmie odpowiednią elastyczność podczas pracy na kołach przecinarki.
HSS (High Speed Steel, stal szybkotnąca) to grupa stali narzędziowych zachowujących wysoką twardość i odporność na zużycie również podczas pracy w podwyższonej temperaturze.
W piłach taśmowych bimetalowych stosuje się między innymi HSS M42. Materiał ten tworzy krawędź tnącą zębów, natomiast korpus piły wykonany jest z bardziej elastycznej stali sprężynowej. Dzięki temu uzyskuje się połączenie dwóch właściwości potrzebnych podczas cięcia: twardego i odpornego uzębienia oraz elastycznej taśmy nośnej.
Właśnie dlatego zamiast traktować określenia „piła HSS” i „piła M42” jako dwa różne rodzaje narzędzi, warto pamiętać, że w przypadku bimetalowej piły taśmowej M42 oznacza materiał zastosowany w części tnącej zębów.
Zakres zastosowania pił M42 jest szeroki. RÖNTGEN określa swoje piły bi-alfa cobalt M42 jako rozwiązanie uniwersalne przeznaczone do cięcia typowych gatunków stali o twardości poniżej około 45 HRC.
W praktyce piły taśmowe z zębami HSS M42 stosuje się między innymi do cięcia:
Sam rodzaj materiału nie wystarcza jednak do prawidłowego doboru piły. Znaczenie mają również jego gatunek i twardość, kształt oraz wielkość przekroju, a także geometria i podziałka uzębienia.
Stal konstrukcyjna jest jednym z podstawowych materiałów obrabianych piłami taśmowymi M42. Dotyczy to zarówno materiałów pełnych, jak i profili, rur czy kształtowników.
W przypadku elementów pełnych ważne jest zapewnienie odpowiedniej przestrzeni między zębami do odprowadzania wiórów. Przy profilach i rurach większego znaczenia nabiera natomiast liczba zębów znajdujących się jednocześnie w materiale.
Dlatego pytanie „czy M42 nadaje się do stali konstrukcyjnej?” jest dopiero początkiem doboru. Kolejnym krokiem powinno być ustalenie:
gatunku materiału → wymiaru i kształtu przekroju → odpowiedniej podziałki TPI → parametrów pracy przecinarki.
Tak. Piły taśmowe M42 mogą być stosowane do cięcia wielu gatunków stali nierdzewnej, jednak materiał ten stawia ostrzu większe wymagania niż zwykłe stale konstrukcyjne.
W przypadku stali nierdzewnej szczególnie ważne są prawidłowo dobrane parametry cięcia. Zbyt duża prędkość taśmy lub niewłaściwy posuw mogą prowadzić do nadmiernego nagrzewania krawędzi tnącej i przyspieszonego zużycia uzębienia.
Nie wszystkie gatunki stali nierdzewnej obrabia się tak samo. Im materiał jest bardziej odporny na skrawanie, tym większego znaczenia nabiera właściwy dobór typu piły, geometrii zęba i parametrów pracy.
Piły z uzębieniem HSS M42 mogą być również stosowane do cięcia aluminium i jego stopów. Aluminium jest znacznie bardziej miękkie od większości stali, ale nie oznacza to, że jego cięcie nie stawia przed piłą określonych wymagań.
Podczas obróbki aluminium powstaje duża ilość wióra, który musi zostać skutecznie usunięty z rzazu. Przy niewłaściwie dobranym uzębieniu przestrzenie między zębami mogą się przepełniać, co pogarsza jakość cięcia i zwiększa obciążenie piły.
Dlatego przy większych przekrojach aluminium stosuje się uzębienia zapewniające odpowiednio dużą przestrzeń na wióry. W przypadku szczególnych stopów aluminium znaczenie może mieć również zawartość krzemu. RÖNTGEN oferuje na przykład specjalną wersję WS ALU przeznaczoną do stopów aluminium zawierających powyżej 5% Si.
Zakres zastosowania pił M42 obejmuje również miedź, mosiądz oraz inne metale nieżelazne. Materiały te różnią się jednak właściwościami skrawnymi, dlatego nie powinno się traktować ich jako jednej grupy wymagającej identycznych ustawień maszyny.
Miękkie i ciągliwe materiały mogą tworzyć długie wióry i wykazywać tendencję do przywierania do krawędzi tnącej. Twardsze stopy zachowują się podczas skrawania inaczej i mogą wymagać innych parametrów.
Ponownie najważniejsza zasada brzmi: dobieramy nie tylko materiał zęba, ale całą piłę do konkretnego zadania.
Dwie piły wykonane z tego samego materiału M42 mogą mieć zupełnie inne zastosowanie ze względu na zastosowaną geometrię i podziałkę zębów.
Przy cięciu materiału pełnego ząb przez dłuższy czas znajduje się w materiale i musi skutecznie odprowadzać powstający wiór. W przypadku cienkościennego profilu sytuacja jest odwrotna – zbyt duży ząb może gwałtownie wchodzić w ściankę elementu, zwiększając ryzyko uszkodzenia uzębienia.
Dlatego prawidłowy dobór nie powinien kończyć się na informacji:
„stal – wybierz M42”.
Trzeba jeszcze określić przekrój materiału i odpowiednią podziałkę TPI.
Przykładowo ta sama piła M42 może być oferowana w podziałkach 4/6, 6/10, 8/12 czy 10/14 TPI. Nie oznacza to czterech różnych materiałów wykonania piły. Zmienia się przede wszystkim przeznaczenie uzębienia do określonego zakresu przekrojów i rodzaju ciętego elementu.
Nie ma jednej granicy, po której przekroczeniu każda piła M42 natychmiast przestaje być odpowiednia. Trzeba brać pod uwagę nie tylko twardość, ale również skrawalność materiału, jego strukturę, wielkość przekroju oraz oczekiwaną wydajność procesu.
M42 jest materiałem bardzo uniwersalnym, ale nie został stworzony do wszystkich możliwych zastosowań.
Przy materiałach bardzo twardych, trudnoobrabialnych, dużych przekrojach lub produkcji wymagającej wysokiej wydajności korzystniejsze może być zastosowanie piły z zębami z węglika spiekanego HM.
Nie oznacza to jednak, że piła węglikowa jest po prostu „lepszą M42”. Jest to inna konstrukcja przeznaczona do innych warunków pracy i wymagająca odpowiednio przygotowanej przecinarki oraz prawidłowych parametrów cięcia.
Dobór można w dużym uproszczeniu przedstawić następująco:
| Materiał lub zastosowanie | Piła M42 | Co warto sprawdzić |
|---|---|---|
| Stal konstrukcyjna | typowe zastosowanie | TPI i przekrój materiału |
| Rury i profile stalowe | tak | grubość ścianki i TPI |
| Stal węglowa | tak | twardość i przekrój |
| Stale stopowe | często tak | gatunek i skrawalność |
| Stal nierdzewna | tak, dla wielu gatunków | prędkość, posuw i chłodzenie |
| Aluminium | tak | geometria zęba i odprowadzanie wióra |
| Miedź i mosiądz | tak | właściwości konkretnego stopu |
| Żeliwo | możliwe | rodzaj żeliwa i parametry pracy |
| Materiały trudnoobrabialne | zależnie od materiału | rozważyć specjalistyczną piłę |
| Bardzo twarde materiały i wymagające zastosowania przemysłowe | M42 może nie być optymalna | rozważyć piłę HM |
Tabela jest wskazówką do wstępnego wyboru. Ostateczny dobór piły powinien uwzględniać konkretny gatunek materiału, jego przekrój oraz możliwości przecinarki.
Materiał krawędzi tnącej jest tylko jednym z elementów wpływających na skuteczność cięcia.
Na pracę piły taśmowej wpływają również:
Dlatego dwie piły z zębami HSS M42 mogą zachowywać się zupełnie inaczej podczas cięcia tego samego materiału.
Dobór warto rozpocząć od czterech informacji:
1. Jaki materiał będzie cięty?
Należy znać możliwie dokładny gatunek materiału, a nie jedynie określenie „stal” lub „nierdzewka”.
2. Jaki jest kształt materiału?
Pręt pełny, rura, profil zamknięty czy pakiet elementów wymagają innego podejścia do uzębienia.
3. Jaki jest wymiar przekroju?
Na tej podstawie dobiera się między innymi odpowiednią podziałkę zębów TPI.
4. Na jakiej przecinarce będzie pracowała piła?
Długość, szerokość i grubość taśmy muszą odpowiadać konstrukcji maszyny.
Dopiero po zestawieniu tych informacji można prawidłowo dobrać konkretną piłę taśmową.
Bimetalowe piły taśmowe z zębami HSS M42 należą do najbardziej uniwersalnych narzędzi stosowanych do cięcia metali. Mogą pracować ze stalami konstrukcyjnymi, węglowymi i stopowymi, wieloma stalami nierdzewnymi, a także aluminium, miedzią, mosiądzem czy żeliwem.
Nie oznacza to jednak, że jedna piła M42 będzie odpowiednia do każdego z tych materiałów.
M42 określa materiał części tnącej zęba. O rzeczywistym zastosowaniu piły decydują również geometria uzębienia, TPI, wymiary taśmy, przekrój materiału oraz parametry pracy przecinarki.
Dlatego pytając, jakie metale można ciąć piłami HSS, warto zrobić kolejny krok i zapytać: jaką piłę M42 dobrać do konkretnego materiału i jego przekroju?
Opracowanie merytoryczne: zespół Koronet Sp. z o.o.
Ostatnia aktualizacja: 16 września 2026 r.
Wyłączny dystrybutor na rynek polski
